محمدرضا لطفی از مهم‌ترین موسیقی‌دانانی تاریخ معاصر ایران است. تاثیر لطفی بر موسیقی سنتی ایران غیرقابل‌کتمان است.

به گزارش فرارو، عمده فعالیت‌های لطفی در سال‌های دهه 40 و 50 بود. او در این سال‌ها با قرار گرفتن در کنار محمدرضا شجریان، موسیقی دستگاهی ایران را دچار تحول کرد.

ناجی موسیقی دستگاهی ایران

در روزهای دهه‌های 40 و 50، ذائقه عموم مردم ایران با موسیقی‌های غربی آمخته شده بود. ازاین‌گذشته، موسیقی دستگاهی ایرانی نیز حال‌وهوای جدیدی پیدا کرده و تغییر شکل داده بود. در این روزگار بود که محمدرضا لطفی در آسمان موسیقی ایران ظهور کرد. لطفی علارغم سن کمی که داشت، آرمان رشد و بازیابی موسیقی ردیفی ایران را در سر می‌پروراند. این شد که تمام سعیش را در راستای زنده کردن موسیقی ردیفی ایران کرد.

به‌هرحال در آن روزگار اقبال با موسیقی اصیل ایرانی یار بود و عده‌ای از برترین موسیقی‌دانان موسیقی دستگاهی ایران در این روزگار در کنار یکدیگر قرار گرفتند. محمدرضا لطفی، محمدرضا شجریان، حسین علیزاده، بیژن کامکار، حسین عمومی و… همه‌وهمه در این سال‌ها در کنار هم قرار گرفتند و همین مسئله باعث شد تا موسیقی ردیفی ایران، به‌کلی متحول شد.

لطفی در 17 دی 1325 در گرگان متولد شده بود و در همان روزگار کودکی خانواده‌اش را از دست داده و نزد اقوامش رشد کرد. در ادامه برای تحصیل در رشته موسیقی به تهران آمد و در همین روزگار بود که با حسین علیزاده و جمع دیگری از موسیقی‌دانان ایرانی آشنا شد. خانواده‌اش فرهنگی بودند و اکثر آن‌ها دستی نیز بر آتش موسیقی داشتند. در سال‌های دهه 40 علم موسیقی‌اش را افزایش داد و از همان سال‌های دهه 50، با ورود به رادیو و قرار گرفتن در کنار محمدرضا شجریان، هوشنگ ابتهاج و حسین علیزاده فعالیتش را به‌شکل حرفه‌ای ادامه داد.

اقدامات لطفی موسیقی ایران را دچار تحول کرد و چهره‌های زیادی را به موسیقی دستگاهی ایران معرفی کرد. می‌توان گفت که بخش مهمی از فعالیت هنرمندان موسیقی ایران، زمانی شکل گرفت که در کنار لطفی قرار گرفتند. از اقدامات مهم وی باید به تشکیل گروه موسیقی شیدا، تشکیل کانون فرهنگی و هنری چاووش و همکاری با بسیاری از چهره‌های جوان و تازه‌نفس موسیقی ایران اشاره کرد.

لطفی اولین کسی بود که در سازبندی قطعاتش از ساز تنبک نیز استفاده کرد. همچنین او کسی بود که دستگاه راست‌پنجگاه را، که در آن روزگار به‌کلی از یاد رفته بود، بار دیگر احیا کرد. قطعات بسیار مهم و ماندگاری ساخت که در راس آن‌ها باید به قطعاتی مانند ایران ای سرای امید، عشق داند و کاروان شهید اشاره کرد.

در شهریورماه سال 1357، پس‌از واقعه 17 شهریور، لطفی به‌همراه محمدرضا شجریان و هوشنگ ابتهاج از رادیو استعفا دادند. در سال‌های پس‌از انقلاب به‌سبب شرایط سختی که برای موسیقی در ایران وجود داشت، علارغم میل باطنی‌اش ایران را ترک کرد. از سال 1365 تا سال 1385 در آمریکا زندگی کرد و درنهایت در این سال به ایران بازگشت.

از سال 1385 تا زمان مرگش در 12 اردیبهشت 1393، شاگردان زیادی را تربیت کرد و در نهایت در سن 67 سالگی از دنیا رفت.